“`html

مقاومت آنتی‌بیوتیکی سلامت انسان و حیوان را تهدید می‌کند

مقاومت آنتی‌بیوتیکی امروزه یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای سلامت جهانی به شمار می‌رود که سالانه میلیون‌ها مرگ و زیان‌های اقتصادی عظیمی را به دنبال دارد. در سال ۲۰۱۹، نزدیک به پنج میلیون مرگ در جهان به عفونت‌های باکتریایی مقاوم مربوط بود که بیش از یک میلیون مورد از آن‌ها مستقیماً ناشی از این مقاومت بود. تا سال ۲۰۵۰، این پدیده می‌تواند سالانه بین ۱۰۰۰ تا ۳۴۰۰ میلیارد دلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد کند و هزینه‌های بهداشتی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

این بحران تنها به انسان‌ها محدود نمی‌شود. حیوانات اهلی، حیوانات خانگی، حیات وحش و محیط‌های مختلف مانند فاضلاب‌ها و خاک‌ها نقش کلیدی در انتشار باکتری‌های مقاوم و ژن‌های مقاومت دارند. باکتری‌ها می‌توانند از طریق تماس مستقیم، غذا یا محیط بین گونه‌ها منتقل شوند. به عنوان مثال، پساب‌های بیمارستانی، مدفوع حیوانات یا آب‌های سطحی کشاورزی حاوی ژن‌های مقاوم هستند که زنجیره‌های غذایی و منابع آبی را آلوده می‌کنند. حیوانات اهلی که اغلب برای تحریک رشد یا پیشگیری از بیماری‌ها با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند، به مخازن اصلی باکتری‌های مقاوم تبدیل می‌شوند. این باکتری‌ها سپس می‌توانند از طریق مصرف گوشت، شیر یا تخم‌مرغ یا تماس با حیوانات ناقل، انسان‌ها را آلوده کنند.

مکانیسم‌های انتقال پیچیده هستند. برخی ژن‌های مقاومت، مانند آن‌هایی که مقاومت به کولیسین یا کارباپنم‌ها را ایجاد می‌کنند، به سرعت از طریق عناصر ژنتیکی متحرک بین باکتری‌ها گسترش می‌یابند. این ژن‌ها می‌توانند از یک گونه باکتریایی به گونه‌ای دیگر منتقل شوند و ظهور سویه‌های چندمقاوم را تسریع کنند. حیوانات خانگی مانند سگ‌ها و گربه‌ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند. مطالعات نشان می‌دهند که باکتری‌های مقاوم مانند استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین می‌توانند بین حیوانات و صاحبان آن‌ها منتقل شوند و خطر آلودگی دوطرفه ایجاد کنند.

کشورهای با درآمد کم یا متوسط به‌طور خاص تحت تأثیر قرار دارند. در این مناطق، استفاده غیرنظارت‌شده از آنتی‌بیوتیک‌ها، هم در پزشکی انسانی و هم در دامپزشکی، وضعیت را بدتر می‌کند. سیستم‌های نظارتی در این کشورها اغلب ناکامل هستند و زیرساخت‌های ضعیف تصفیه فاضلاب، انتشار ژن‌های مقاومت در محیط را تسهیل می‌کند. ضایعات کشاورزی که حاوی آنتی‌بیوتیک‌ها و باکتری‌های مقاوم هستند، خاک‌ها و جریان‌های آبی را آلوده می‌کنند و جمعیت‌های محلی را در معرض خطرات بیشتری قرار می‌دهند. حیوانات وحشی که با محیط‌های آلوده در تماس هستند، نیز می‌توانند به ناقلین مقاومت تبدیل شوند، اگرچه نقش دقیق آن‌ها در انتقال به انسان‌ها هنوز به خوبی شناخته نشده است.

راه‌حل‌ها وجود دارند، اما اجرای آن‌ها نابرابر است. پیشرفت‌های اخیر در توالی‌یابی ژنوم، متاژنومیک و هوش مصنوعی ابزارهای قدرتمندی برای نظارت بر مقاومت آنتی‌بیوتیکی، تشخیص زودهنگام تهدیدها و کشف نشانگرهای بیولوژیکی جدید فراهم می‌کنند. با این حال، این فناوری‌ها که پرهزینه و پیچیده هستند، هنوز برای بسیاری از کشورهای با منابع محدود قابل دسترسی نیستند. در این شرایط، اولویت‌ها بر روی راه‌حل‌های سازگار مانند تشخیص‌های سریع و مقرون‌به‌صرفه، سیستم‌های نظارتی یکپارچه و کمپین‌های آگاهی‌بخشی برای استفاده مسئولانه از آنتی‌بیوتیک‌ها متمرکز هستند.

سیاست‌های عمومی نقش حیاتی ایفا می‌کنند. بسیاری از کشورها برنامه‌های اقدام ملی برای مبارزه با مقاومت آنتی‌بیوتیکی را تصویب کرده‌اند، اما اجرای آن‌ها اغلب ناقص است، زیرا بودجه یا هماهنگی بین بخش‌های سلامت انسانی، حیوانی و محیط‌زیستی کافی نیست. رویکردی یکپارچه به نام سلامت واحد برای تقویت نظارت، همسان‌سازی روش‌های تشخیص و به اشتراک گذاری داده‌ها بین این حوزه‌های مختلف ضروری است. بدون این همکاری، تلاش‌ها برای مهار انتشار باکتری‌های مقاوم بی‌ثمر خواهند ماند.

نوآوری‌های فنی مانند واکسن‌ها، درمان با باکتریوفاژها یا تشخیص‌های مبتنی بر بیومارکرها راه‌های جدیدی برای کاهش وابستگی به آنتی‌بیوتیک‌ها گشوده‌اند. با این حال، استقرار گسترده آن‌ها با موانع اقتصادی و لجستیکی، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، مواجه است. چالش اصلی دیگر توسعه فناوری‌های جدید نیست، بلکه در دسترس قرار دادن، مقرون‌به‌صرفه کردن و سازگار کردن آن‌ها با واقعیت‌های محلی است.

مقاومت آنتی‌بیوتیکی یک مشکل سیستمیک است که نیازمند پاسخ هماهنگ است. بدون اقدام همگام، گسترش آن همچنان سلامت انسان، حیوان و محیط‌زیست را تهدید خواهد کرد و پیامدهای ویرانگری برای نسل‌های آینده به دنبال خواهد داشت.

“`

Sources

À propos de cette étude

DOI : https://doi.org/10.1186/s12982-026-02244-y

Titre : Deciphering antimicrobial resistance threats at the animal human interface for one health based AMR mitigation

Revue : Discover Public Health

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : S. Parthiban; K. S. Indhumathi; R. Sunil Palival; S. Gomathi; M. Parthiban; K. Porteen; B. Nishanth; S. Pushkala; S. Nithya Sree; S. Sathesh Kumar